اخبار

بررسی چرایی چند صدایی در جشنواره هشتم / زنده کن از صدای من خاک هزار ساله را

بررسی چرایی چند صدایی در جشنواره هشتم / زنده کن از صدای من خاک هزار ساله را
یادداشت محمد مقتدایی راد؛ نامزد دریافت جایزه بخش رقابتی شعر محاوره

شاعران، نویسندگان و به طور کلی جامعه هنرمندان در هر کشوری، حنجره ی وضعیت فرهنگی و از سوی دیگر مصلحان فرهنگ هستند. به عبارت دیگر توقع ِ جامعه از هنرمند متعهد، فرهنگ سازی و اصلاح اشکالات فرهنگی است.

جامعه ایرانی، گذشته از وضعیت سیاسی که دوره های پر فرازو  نشیبی را در تاریخ این ملت داشته، از نظر فرهنگی مشکلاتی بسیار کهن دارد. صد البته این به معنای غنی نبودن فرهنگ ما نیست، اما هر باغ زیبایی در کنار درختان تناور و پر بار می تواند محل رشد علف های هرز هم باشد. و اینجاست که وظیفه باغبان پررنگ تر می شود.

جامعه ایرانی صد ها سال است از فرهنگ تک صدایی، قبیله گرایی وعدم تحمل تفاوت ها ضربه های سنگین خورده.

بررسی دلایل این اشکالات فرهنگی مجالی خاص و بحثی طولانی می طلبد، اما به طور خلاصه می توان گفت امروز یکی از مهمترین نیاز های فرهنگی ما، احیاء فرهنگ چند صدایی، بالا بردن قدرت تحمل مخالف، و تمرین همزیستی مسالمت آمیز است.

با آنچه پیشتر گفته شد، باید اینطور استنباط کنیم که امروز، توقع جامعه از هنرمند متعهد، تقویت فرهنگ گفتگو، و تحمل عقاید متفاوت است.

اما سوال اساسی اینجاست که هنرمندانی که خود برآمده از یک بستر فرهنگی ثابت هستند، چطور می توانند دراصلاح  ساخت فرهنگی نقش داشته باشند ؟

در واقع هنرمندان هرچند باید نگاهی فراتر از نگاه عمومی به مسائل داشته باشند، اما آیا میتوانند فراتر از ناخوداگاه خودشان قدمی بردارند ؟ اگر من ِ نوعی هرگز آفتاب را ندیده باشم، آیا میتوانم مردمی که در تاریکی زندگی کردند را به نور دعوت کنم ؟

پاسخ این سوالات تا حدی نامعلوم است و بستگی به فردیت هنرمند دارد. در طول تاریخ اندک بودند کسانی که از خویش فراتر رفتند و نقش مصلحان تاریخ ملت ها را بر عهده گرفتند.

اما آنچه بدیهی است، نیاز امروز ما به ایجاد چنین فضایی است. بنابراین در قدم اول باید جامعه ی هنر در میدان زندگی خود بتواند چنین فضایی را _ هرچند کمرنگ _ خلق کند. اگر شاعران، نویسندگان، اهالی سینما و هنرهای تجسمی بتوانند در میان خود، تحمل نگاه های متفاوت را تمرین کنند، میتوانیم امیدوار باشیم که در آینده همین خلق و خوی صلح جو، به بدنه ی جامعه هم سرایت کند و روند تغییرات فرهنگ عمومی آهسته و پیوسته آغاز شود.

جشنواره شعر هشتم، با رویکرد چند صدایی و ایجاد فضا برای نگاه ها و سلایق متفاوت اگر بتواند تا حدودی شاعران ِ دور از هم را به شنیدن صدای هم دعوت کند، شاید اولین قدم ها را در این مسیر طولانی برداریم.

رسیدن به باور ِ اینکه صداهای متفاوت هرگز جای یکدیگر را نمی گیرند، و رقیب در یک فضای باز نه تنها تضعیف کننده نیست، بلکه میتواند موجب تقویت شود، رسیدن به باور اینکه گفتمان های مخالف میتوانند اصلاح گر و تقویت کننده یکدیگر باشند، رسیدن به باور اینکه چند صدایی به سود همه، و چند سکوتی! به ضرر همه است، باید دغدغه های اصلی دلسوزان فرهنگ کشور باشد.

هرچند بسیاری منافع فردی و گروهیشان را در بسته بودن فضا ببینند، و بسیاری دیگر عظمت و شکوهشان در عالم ادبیات را مدیون سکوت و ژست مخالفت باشند، واین هردو گروه با تند روی های به ظاهر مخالف ِ هم، مانند دو لبه ی یک قیچی در جهت شکست چند صدایی قدم بردارند، اما حقیقت این است که صلاح ملت و آینده ایران در ایجاد فضا برای زیست طبیعی گفتمان های متفاوت است.

در مذمت تک صدایی لازم نیست حرف زد، که هر انسانی با رجوع به فطرت خود به خوبی آگاه است رشد انسانِ مسئول، جز در فضایی آزاد ممکن نیست.

اینک این شاعران و جشنواره شعر هشتم. و به قول اقبال: زنده کن از صدای من، خاک هزار ساله را ...

۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۳ ۰۱:۰۳

اظهار نظر

پست الکترونیک را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید